Geure gauzatxuak

Ogi sikua dela eta, etxe batean baino gehiagotan eztabaidak izaten direla uste dut. Zer egin ogi sikuarekin? Nik neuk erantzuna erraza dela uste dut, jan!
Beste batzuek, nire emazteak esate baterako, ez daukate hori hain argi. Beti zaudela ogi sikua jaten, freskoa egonez gero lehenengo horixe jan behar dela, eta azkenean faltako balitz, bestea jan. Baina sikua biharamun gauean ez dago hain ondo jateko, eguerdian, tira, igual jan liteke. Eztabaida hau gurean makinatxo bat bider izan dugu.
Enfin, munduan jendea goseak hiltzen eta gu geure eztabaida filosofiko sakonetan!

Gabonak, pluralean dagoen berba dugu eta halaxe da. Abenduaren 24ko Gabon Gauetik hasi eta harik eta Erregeenak igaro arte.

Gabonak ospatzeko, __1__ behar izaten dira. Lehengo gabonkari gehienak baserrietan bertan lortzen ziren, __2__, txerrikia, zezina, karetako arrautzak, hegaztiak, intxaurrak, eztia, labe-ogia, ortuariak, aza batez ere, eta abar luzeago bat.
Hori guztiori lortuta ere, beti egiten ziren aparteko erosketak Gabonak ospatzeko, adibidez, orloa, arraina, gozoak, berba baten esanda, baserrietan lortu ezin zena. Ohituretariko bat Gabon-otzara da. Baserrietatik, apurka-apurka seme-alabak ezkonduz joaten ziren eta Gabonetan berriro etorri __3__. Baina, jakina, lehenagoko familietan __4__ bizi zitzaizkigun eta ezkondu eta ume berriak ekartzean, zer? Ba sendia ugaritu egiten zela. Horregatik, gurasoenera zetozen seme-alaba guztiak, gabon-otzara eta guzti etortzen ziren gero denen artean jateko. Gabon-otzaretan baserrian lortu ezin ziren gabonkariak ekartzeko ohitura zegoen.
Behin gabonkariok __5__ eta Gabon Gaua heltzen zenean, errosarioa errezatu ondoren, afariari ematen zitzaion garrantzia.
Lehengo janarien artean esanguratsuenak bakarrik aipatuko ditut. Hasteko labe-ogia. Gabon gaueko afaria hasi baino lehen, errezatu egiten zuen etxeko aititak. Gero, hartu ogia, aiztoaz gurutze bat egin eta lehenengo ebakitzen zuen __6__ musua eman, __7__ aitearen egin eta mahaiko mantelpean gordetzen zuen txakur amorratuaren haginkada osatzeko ona zela eta. Lehen platera, olio-aza zen zabalduena. Olioa dinogu eta ez koipea. Lehen sukaldaritzan, txerri-koipea edo ganadu-seboa zen olio ordezkoa, baina Gabon Gauean olioa botatzen zitzaion azari bigilia gordetzeko. Kopla bat ere badugu olio-aza adierazteko. Hauxe:
"Aite Joaniko seme Periko
zer daukak afariteko
orio-aza gozo gozoa
opil beroagaz jateko."
Gero karakolak tomate saltsan. Janari honek ere, bere arrazoia du. Lehen Gabon eguna bigilia-eguna genuenez haragi ordezko bat ipini behar izaten zen. Postreetan ezagunena Intxaur-saltsa zen. Gaurko adelanturik ez zegoenez almerizean jotzen zen intxaurra ehoteko. Intxaurra intxaur-saltsa zein aginaldoetarako erabiltzen zen. Horretarako zakutoetan ondo gordeta edukitzen zituzten zein umeak jan eta bat ere barik geratu Gabonetarako.
Baina, umeak __8__ ere ume direnez, intxaurrondoa, garauen mintza arrankaldu eta dariola hasten denean, eratzi egiten da eta, jakina, umeak __9__ ibiltzen ziren lehenengo intxaurrak harrapatu eta jaten. Baina intxaur-mintzaren __10__ oso gatxa da kentzen eta gure parajean behintzat hauxe esaten ziguten beldurtzeko: Lohituten badozuez eskuak, badatoz intxaurmantxeruak.
Afalostean, kantatu __11__ baina gehienetan kartetan ume eta ame goizaldeko orduak jo arte.
Hurrengo egunean, Natibete eguna. Jai handia elizarentzat. Goizean, gaueko biharamuna kentzeko, txokolatea egiten zen eta berarekin __12__, horixe zen Natibete eguneko barauskarria. Abesti eta guzti egiten zen. Zein? eta hauxe:
"Natibete bete-bete
San Esteban txokolate".

haragoan / ere egiten zen / gabonkariak / zoli-zoli / berarekin / esate baterako / barausi / ogi kuzkurrari / etxekadak / gurasoenera / itxuraztu / kortikea

Gabon zaharretan beste afari bat. Ezkonduek, Gabonak __13__ egiten bazituzten, Gabon zaharrak bestearenean. Janariak antzera.
Baina bada gauza aipagarri bat. Antza denez, Gabon zahar gaueko hamabietan herriko gazteloek astakeriak egiten zituzten. Gurdiak arboletatik eskegi, belarmetak apurtu eta holakoak, baina, jakina, __14__ Hobe bakean ibili bestela...
Dena den, urte batean, begira nolako broma egin zuten Zeberioko gazte batzuek han Uriondo auzunean. Gazteok irten zuten gauez, hartu asto bat eta ermita portaleko kanpai-kateari lotu. Aurreragoan belar sikua jarri __15__ ez egiteko distantzian. Eta zer? Bada, astoa, belar sikua __16__ zegoenez mugimendu bakoitzeko kanpaiotsa ateraten zuela. Eta ene! auzune guztia egon omen zen buruko ileak __17__ beste mundukoren batzuk ote ziren pentsatuz. Gabonetan umeak bizi dira pozen, lehen zein gaur. Lehen, opari aukera gutxiago zegoenez, __18__ pozten ziren umeak.
Urteberrietan, etxerik etxe joaten ziren umeak aginaldoa batzen baina horretarako kantatu egin behar izaten zuten. Hauxe hain zuzen:
"Urte barri
txarri belarri
daukanak ez daukanari
nik ez daukat eta niri."
Urteberrietako aginaldoa andrazkoena zen. Dirua ere bai, baina batez ere, intxaurrak, hurrak, mahaspasak, txokolatea, gaztainak, etab. eskuratzen zituzten. Errege egunean, __19__ egiten zuten umeek. Gizonezkoei eskatzen zitzaien aginaldoa kanta hau kantatuz:
"Apalazio zaldune
hiru erregen egune
hiru erregenetatik zotzak eta paluek
Martin Antonioren kontuek,
Martin Antoniori eroan deutsoz
hiru ollanda katuek
horrek hazurrok batu ezinda
hak darabizan saltuek
saltu ta saltu katuek."
Hona hemen, bada, laburbilduz, Gorbeia inguruko gabon-ohiturei buruzko aipamentxoa. Ohitura hauek, gaurko aitita-amamen garaikoak dira baina gaur ere etxe askotan __20__ dauzkagu ohitura horiek, euretariko batzuk sinbolikoki baino ez bada ere.
Juan Manuel Etxebarria

artezturik / harrapatu egin / gero gerokoak! / batarenean / beste era batera / jan gurean / bizi-bizirik / beste hainbeste

IRUN-HONDARRIBIKO ALARDEAzakiliGonbidatua Argitaratua: Lar Ira 09, 2006 3:49 pm Gaia: Alardeando de matxismo

Erantzuleak? Eurak ez? Bakoitza berak egiten duenaren erantzulea da... eta andra horiek euren buruaren kontra egiten dagoz, enterata edo entera barik, nik nahiko nuke jakin zergatik dagozen andra horiek euren buruaren kontra jokatzen... Intosikazioa informazio aldetik ikaragarria izan behar da derrior... Holako gauzek tristetu eta amorratu egiten naute. Horiek denak gero mezatara joango dira eta lagun hurkoa eta holako erako mezuak entzungo dituzte baina alferrik... Bestalde, askotan esaten da gu herri aurreratua garela beste batzuen aldean (espainolen aldean esate baterako) ba ezta hau horren adibidea, ezta? Eta holakoak edo antzerako kasuak badagoz gehiago Euskal Herrian (Hontzako gorabehera Bilbon, motzaileekin ere pasa izan dira ezkerraldean eta abar). Ni, aspalditik nabil pentsatzen eta azkenean egin egingo dut, eztut zapalduko Irun eta Hondarribia hau konpondu arte eta nigatik balitz rejadura ipiniko nieke eta bakarrik errespetua erakutsi duen pertsonari lagako nioke irteten... Eta Eusko Jaurlaritzak eta Diputazioak ezelako laguntzarik ez ematea daukate herri bietako taldeei ez badute alarde tradizionala arbuiatzen eta... eta... eta... igual pasatzen nabil baina asuntuak gehiago egiten dit.

NeuErregistratua: 04 Ots 2006Mezuak: 53Kokagunea: Lekitxo Totalmente ados Zakili; neuk ere ez daukat Hondarribi, Irun edota Baiona zapaltzeko inongo asmorik euren "agintariek" emakumeen aurkako jarrera hori aldatzen ez duten bitartean (ez ahaztu Jean Grenet larrizto horren adierazpenak bortxaketak justifikatzen). Behin leidu nuen Bilbo eta inguruetako "emakumeen mapa beltza" egin zutela zenbait emakumek. Bertan azaltzen ziren emakumeentzako arriskutsuak ziren puntu beltzak, bai iluminazio faltagatik edota bortxaketa asko gertatu izan direlako...ba igual sortu behar emakumeentzako "EHko jaien mapa beltza". Badakit hori ez dela batere justua Irun, Hondarribi edota Baionako jende normalentzako (egon badagoz, zorionez, eta oso jatorrak gainera), baina atzokoa (eta ez atzokoa bakarrik) ikusita, hemen jarrera gogorrak hartzen hasi beharko gara, edo bestela jan egingo gaituzte kabernikola horiek.

oier_gErregistratua: 26 Ots 2006Mezuak: 34Kokagunea: Lekeitio Neuri, dardara sartzen zait pentsatzean herri horietako ume asko zelako edukazioa jasotzen dabiltzan. Etorkizunean benetako psikopatak izateko aukera asko dauzkate. Diferente pentsatzen duenari ez errespetatzen ikasten dabiltza. Ez zen kasualitatez gertatu HORTXE, suizidatu zen mutiko harena (Jokin Zeberio). Herri horiek gaixorik dagoz.

1. Zer gertatzen da Irun-Hondarribiko alardeetan?
2. Zein da zure iritzia? Zer egingo zenuke egoera konpontzeko?
3. Zer da lagun hurkoa? Zer da arbuiatzen? zer da larrizto?

HIZKUNTZA SEXISTAMarigorringoGonbidatua Marikitarekin nahi duzu esan “afeminatua”. Nire lagun eta ezagun artean marikoia, atzelaria, palomoa... eta antzekoak asko ibiltzen dira, eta berba horiek 1______ batzuek larri aurpegia ere ipintzen dute. XXI. mendeko euskaldun modernoak izango gara, baina batzuetan uste dut bi mutil edo neska elkarri musuka ikusiz gero, gure herrian harriak botako lizkieketela. Gora Euskadi troglodita!

safoGonbidatua Ez dakit konturatzen garen (neu barne) nahiz eta marikita, afeminatua... zergatik eta zertarako ibiltzen ditugun justifikatu, hizkuntza sexista eta homofobo baten berbak direla. Balorerik bako pertsona, ez da marikita, koldarra, beldurtia...beste berba batzuk daude horretarako. Afeminatu berba ibiltzen dugun bakoitzean sexu bakoitzari 2______ zaizkion balioei gaude erreferentzia egiten (igual konturatu barik, baina...): Mutil bat afeminatua dela esaten dugunean, "finagoa", "sentimentalagoa", "detailistagoa"... dela nahi dugu esan; eta neska bat marimutila dela esaten dugunean, "zakarragoa", "gogorragoa"... Nik ez dakit zeuek zer pentsatzen duzuen, baina niri balio hauek jaio nintzenetik neu matxakatzen daudela sentitzen dut (txikitatik neu markatzen, izan behar nuena definitzen eta azken finean neure askatasuna mugatzen). Bueno, nahi nuena esan (inori katekesirik bota barik, ze neuk ere neure hizkuntzatik berba ofensibo asko 3_____ beharko nuke) da, kontuz ibili behar dugula hizkuntzaren erabilpenarekin, azken finean kultura eta balioak transmititzeko era bat delako eta gauzak aldatu nahi baditugu, berba egiteko era ere aldatu beharko genukeelako. P.D.: 4______ txapa! Oraintxe dela 5 minutu esnatu naiz eta begiratu zelako jarioa dudan (egunak prometitu egiten du).

LazloErregistratua: 01 Ots 2006Mezuak: 89Kokagunea: Ondarroa Gaia: Asko ez dakit hizkuntza eta literaturagatik baina ...
... historiako Safo famosoena Lesbos islakoa dela gogora etorri zait. Hizkuntzari dagokionez, ia den-denean ados zeurekin, inkontzienteki eta zentzua kenduta baleukate moduan ibiltzen ditugu berba batzuk, baina zentzua edukitzen jarraizen dute eta behar baino gutxiago konturatuta hizkuntza sexista ibiltzen dugu bai. Hizkuntza batzuen kasuan, hizkuntzak 5______ ere guztiz sexistak dira (maskulinoaren eta femeninoaren erabilera guztiz ankerra, zein gauza diren maskulinoak eta zeintzuk femeninoak), eta nahiz eta euskara "nahikoa" justua izan horretan ez da libratzen. Hala ere, beste eztabaida bat, hizkuntzatik harantz doana zabaldu duzu eta, hari horrexeri 6_______ egingo diot. Nesken balioak eta mutilen balioak. Neu ere sexu balio asko kentzearen alde nago baina batzuetan gehiegi kentzera ere egiten da, ze pentsatzen dut inongo dramatismo barik onartu behar dela (eta zientifikoa da) badaudela balio batzuk orokorrean nesketan nabarmentzen direnak eta beste batzuk orokorrean mutiletan nabarmentzen direnak. Baina bueno, honegatik neure buruarekin ere nahikoa eztabaida eduki izan ditut, orduan ... Ei eta inkestarena 7_______ ipini nuen (erdi txantxetan, neure erantzuna pixkat xelebrea delako) baina bete zenezakete e, pixkat pobre dago eta.

ederra ipintzearren atxikitzen ten eurak leporatzen esaneran murriztu sakatu

1. Testuan esaten den moduan, hizkuntza sexista eta homofoa da?
2. Zer proposa daiteke hizkuntzan horrelakorik ez egiteko?
3. Hizkuntzaren bidez kultura eta balioak transmititzen dira zure ustez?